Monitoring – jak być na bieżąco z patentami?

O własności przemysłowej w kontekście ochrony swoich pomysłów mówi się coraz więcej. Z roku na rok wzrasta ilość zgłoszeń wynalazków do urzędów patentowych na całym świecie. Literatura patentowa obejmuje zarówno prawa wyłączne pozostające w mocy, jak i patenty, które wygasły, oraz opublikowane zgłoszenia wynalazków. Jest to nieprzebrany zasób informacji, które można umiejętnie wykorzystywać dla celów naukowych i biznesowych.

Strategiczne przeszukiwanie literatury patentowej jest nieodzownym etapem badań patentowych. Analiza dokumentów patentowych ujawniających wynalazki najbliższe badanemu rozwiązaniu może stanowić podstawę do oceny zdolności lub czystości patentowej.

Odmianą badania patentowego jest monitoring, który z definicji polega na obserwowaniu wybranych aspektów literatury patentowej – w zależności od potrzeby zainteresowanego. Najbardziej popularne jest śledzenie poczynań konkurencji poprzez sprawdzanie w regularnych odstępach czasu nowych zgłoszeń wynalazków rywala na rynku. Wiedza o nowych rozwiązaniach konkurencyjnego podmiotu może nas naprowadzić na jego strategię biznesową, dzięki czemu z kolei będzie możliwe odpowiednie skorygowanie strategii rozwoju naszej firmy.

wpis_0012Monitorowanie stanu techniki w branży, w której działamy, pozwala zorientować się w aktualnych trendach technologicznych. Regularne sprawdzanie trendów lub nowych podmiotów pojawiających się w danej branży umożliwia znalezienie patentu, który chcielibyśmy kupić lub skorzystać z niego na zasadzie licencji. Przyczynić się może także do znalezienia partnera biznesowego, inwestora bądź pozyskania obiecującego twórcy jako pracownika. Z kolei monitorowanie stanu prawnego patentu przynosi szereg korzyści z punktu widzenia planowania działań biznesowych.

Przede wszystkim, jeśli firma wprowadza na rynek rozwiązania odtwórcze, to powinna śledzić informacje związane z wygaśnięciem praw wyłącznych chroniących kopiowane wynalazki na terytorium kraju, w którym określony produkt chce produkować albo sprzedawać. Po wygaśnięciu prawa będzie mogła wprowadzić na rynek produkt, oparty na już nieważnym patencie, bez ryzyka jego naruszenia.

Patent jest chroniony maksymalnie 20 lat od daty zgłoszenia. Czy zatem monitorowanie jest potrzebne, skoro teoretycznie wiadomo, kiedy ochrona wygaśnie? 20 lat to maksymalny czas trwania ochrony, jednak uprawniony z patentu może podjąć decyzję o niepodtrzymywaniu tego prawa w mocy poprzez zaniechanie opłacenia kolejnego roku ochrony. W takiej sytuacji patent traci ważność przed upływem 20 lat. Uprawniony z patentu może doprowadzić do wygaśnięcia prawa na terytorium jednego kraju a pozostawić je w mocy na terytorium innych państw. Patent może być również unieważniony. Zatem stałe pozyskiwanie informacji na temat statusu ochrony patentu i jego rodziny (odpowiedników patentu w innych krajach) pozwoli na sprawne podjęcie decyzji i działań związanych z produktem.

Z kolei kontrolowanie statusu zgłoszenia wynalazku konkurenta na rynku daje zainteresowanym wiele interesujących informacji. Na przykład, gdy zgłaszający nie dba o poprawny przebieg procedury zgłoszeniowej (np. zaniedbując kwestie formalne lub merytoryczne) może to oznaczać, że tak naprawdę nie zależy mu na uzyskaniu patentu a zgłoszenie ma na celu wyłącznie wprowadzenie w błąd rywali biznesowych.

Regularne śledzenie etapów procedury patentowej interesującego nas zgłoszenia wynalazku, np. należącego do konkurenta, może polegać na analizie wymiany korespondencji zgłaszającego z urzędem patentowym, zapoznawaniu się ze sprawozdaniem ze stanu techniki sporządzonym przez ekspertów urzędów, czy obserwacjach zmian w treści opisu patentowego jakie zgłaszający wprowadza. Umożliwia to pozyskanie informacji na temat zdolności patentowej rozwiązania konkurenta i ostatecznego zakresu ochrony. Takie informacje często są udostępnione w rejestrach on-line urzędów patentowych i możliwe do odnalezienia dla doświadczonego badacza. W świetle takich informacji również możemy weryfikować nasze podejście do „gry” z rywalem.

Przykładem może być następujący przypadek. Przyjmijmy, że zgłaszający dane rozwiązanie – nasz konkurent w branży próbuje uzyskać patent w kilku krajach korzystając z procedury europejskiej i międzynarodowej. Sprawdzając regularnie stan prawny takiego zgłoszenia da się ocenić końcowy zasięg terytorialny obowiązywania przyszłej ochrony i tym samym przewidzieć, gdzie nasze działania biznesowe będą utrudnione albo niemożliwe.

Monitorowanie zgłoszeń patentowych ma również znaczenie dla podejmowanych działań prawnych.

Jeśli wynalazek zgłasza konkurencja warto obserwować zakres żądanej w zgłoszeniu ochrony wynalazku. Zakres może ulegać zmianie w trakcie procedury zgłoszeniowej a niuanse związane ze strukturą zastrzeżeń patentowych są ważnym wątkiem w sprawach sądowych o naruszenie patentu.

Śledzenie zgłoszenia wynalazku konkurencji i zaobserwowanie dnia udzielenia prawa pozwala również zareagować w odpowiednim momencie i wnieść sprzeciw od decyzji dotyczącej udzielenia patentu.

W zależności od celu, jakiemu ma służyć monitorowanie wspomnianych aspektów literatury patentowej, można zlecić to specjalistom lub prowadzić samodzielnie. Monitorowanie interesujących nas kwestii w zbiorach literatury patentowej i rejestrach urzędów patentowych powinno być standardem świadomej firmy a nie tylko przypadkowym zdarzeniem.